Zwijana wołowina z boczkiem, ogórkiem i cebulą, duszona w aksamitnym sosie. Niedzielny obiad, bez którego śląski stół nie istnieje — podawany ze kluskami śląskimi i modrą kapustą.
Zobacz przepis →Rolada śląska (śl. zraz zawijany, niem. Rouladen) to cienko rozbity plaster wołowiny, posmarowany musztardą i zwinięty wokół farszu z boczku, ogórka kiszonego i cebuli. Tak przygotowane rolady obsmaża się, a następnie długo dusi, aż mięso staje się miękkie, a sos gęsty i głęboki w smaku.
Razem z kluskami śląskimi (białymi kluskami z dziurką) oraz modrą kapustą tworzy najsłynniejszy zestaw regionalnej kuchni Górnego Śląska — tzw. świętą trójcę śląskiego niedzielnego obiadu.
Danie ma korzenie w kuchni środkowoeuropejskiej — zawijane mięsne rolady (Rouladen) były znane w Niemczech, Austrii i Czechach już w XVIII i XIX wieku. Na Górny Śląsk trafiły wraz z przenikającymi się wpływami kulinarnymi regionu pogranicza.
Z czasem rolada przyjęła się jako danie odświętne. W warunkach, gdzie wołowina była droga, przygotowywano ją głównie na niedziele i ważne uroczystości rodzinne. Tak narodził się rytuał: zapach duszonej rolady unoszący się w domu w niedzielne przedpołudnie do dziś jest dla wielu Ślązaków synonimem domu i rodziny.
W 2007 roku rolada śląska z kluskami i modrą kapustą została wpisana na Listę Produktów Tradycyjnych prowadzoną przez Ministerstwo Rolnictwa — oficjalne potwierdzenie jej rangi w dziedzictwie kulinarnym regionu.
Klasyczny zestaw — proporcje, które sprawdzają się w domowej kuchni.
Plastry wołowiny rozbij tłuczkiem na cienkie płaty, posól, popieprz i posmaruj cienko musztardą.
Na każdym plastrze ułóż pasek boczku, słupki ogórka kiszonego i trochę cebuli.
Zawiń mięso ciasno w rulon i spnij wykałaczką lub obwiąż nicią kuchenną, żeby się nie rozwinęło.
Na rozgrzanym smalcu obsmaż rolady ze wszystkich stron na rumiano — to nada sosowi głęboki kolor i smak.
Przełóż rolady do garnka, dodaj resztę cebuli, liść laurowy i ziele angielskie, podlej bulionem i duś pod przykryciem ok. 1,5–2 godziny, aż zmiękną.
Wyjmij rolady, usuń wykałaczki. Sos zagęść mąką rozmieszaną w odrobinie wody, zagotuj. Podawaj z kluskami śląskimi i modrą kapustą.
Rolada, kluski śląskie i modra kapusta to nierozłączny trójkąt — w wielu śląskich domach niedzielny obiad bez tego zestawu byłby „niepełny".
Danie figuruje na oficjalnej Liście Produktów Tradycyjnych Ministerstwa Rolnictwa jako dziedzictwo kulinarne województwa śląskiego.
Charakterystyczne wgłębienie w klusce śląskiej nie jest przypadkiem — to zbiorniczek na sos z rolady.
Jedni dodają do farszu kiełbasę, inni grzyby czy paprykę. Spór o „jedyny słuszny" przepis bywa toczony przy rodzinnym stole od pokoleń.
Im dłużej i wolniej dusisz rolady, tym bardziej kruche jest mięso i aksamitny sos. Pośpiech jest tu największym wrogiem.
Rolada jest spokrewniona z niemieckimi Rinderrouladen — wspólne dziedzictwo pogranicza kulinarnego Europy Środkowej.